Of een growth mindset bijdraagt aan verbetering van leercondities in medisch onderwijs? Daarover gaat dit artikel. Het concept ‘growth mindset, (Carol Dweck), wint steeds meer aan betekenis. We zien dit vooral in medische opleidingen waar het cruciaal is dat (aanstaande) professionals effectief functioneren. (zie hier een korte video van Dweck over het onderwerp (eng.))

Relatie met EPAs

Dit concept, in combinatie met Entrustable Professional Activities (EPA’s), biedt een gestructureerd kader voor professionele ontwikkeling. Tevens helpt het bij het bereiken van ‘entrustment’. Dit effect wordt nog sterker als we deze concepten combineren met een programmatische manier van toetsen of ‘programmatic development’. Deze systematische feedback op groei en ontwikkeling levert datapunten op vanuit meerdere bronnen. Dit geeft zo een meer objectief beeld. Er ontstaat dan een drie-eenheid van growth mindset, EPA’s en programmatic assessment. Een bijzonder krachtig en effectief leerklimaat ontstaat zo. In dit artikel bekijken we hoe de verbinding van deze drie concepten elkaar kunnen versterken.

Artikel over ‘growth mindset‘ en Scorion. In dit bericht een stukje uit de inleiding. Voor het hele artikel kun je terecht in de kennisbank. Je kunt ook direct naar het hele artikel (pdf)

Door: Roel Smabers & Robert Smeenk

In 2021 begon Scorion aan zijn reis in Duitsland met een spannende samenwerking in Berlijn. Onze eerste partners waren de opleidingen voor verloskunde en verpleegkunde, wat een grote stap voorwaarts was in het introduceren van een innovatief systeem in Duitsland. Destijds was het gebruik van een portfolio-gebaseerd systeem volledig nieuw en een grote test voor de toekomst van digitale tools in het onderwijs.

Vandaag de dag maken deze programma’s al meerdere jaren gebruik van Scorion en blijven zij hun portfolio’s verbeteren en ontwikkelen. Met de vele veranderingen in het gezondheidszorgonderwijs implementeren en testen deze programma’s nu ook Entrustable Professional Activities (EPA’s). Dit is een spannende ontwikkeling die door veel andere universiteiten in Duitsland nauwlettend wordt gevolgd.

Een ander belangrijk mijlpaal was de creatie van het eerste Scorion-portfolio voor de geneeskunde in Duitsland. Dit project richt zich op competentiegebaseerde documentatie van klinische vaardigheden tijdens het praktische jaar (PJ), terwijl het de professionele ontwikkeling van medische studenten ondersteunt.

Kort daarna sloot ook de tandheelkunde zich aan bij de Scorion-familie, wat aantoont hoe flexibel het systeem is. Na deze projecten in Berlijn heeft Scorion zich uitgebreid naar andere vooraanstaande instellingen in Duitsland. Dit omvat ons werk bij de HAW Hamburg, waar nu twee portfolio’s worden geimplementeerd, en een recente kick-off in Frankfurt. Bij de Frankfurt University of Applied Sciences wordt Scorion geimplementeerd om verloskunde- en verpleegkundeprogramma’s te ondersteunen met moderne digitale tools voor leren op de werkplek.

We zijn erg blij om te zien dat de reis van Scorion in Duitsland steeds meer momentum krijgt. De groeiende interesse van universiteiten toont de behoefte aan innovatieve digitale oplossingen in het onderwijs. Met elk nieuw project willen we instellingen helpen om portfolio’s te creëren die werkplekleren ondersteunen voor zowel studenten als docenten.

Als we vooruitkijken, worden we geïnspireerd door de samenwerking en vooruitgang die in heel Duitsland plaatsvinden. We kijken ernaar uit om verder te groeien en samen te werken met instellingen die onze visie delen om het onderwijs te transformeren met Scorion.

Wat een super leuke avond hebben we gisteravond gehad tijdens de Deventer Ondernemersverkiezingen! We zijn super trots dat Scorion genomineerd was in de categorie ‘Overall’ en uiteindelijk in de top drie is geëindigd. Een dikke pluim voor ons team en een groot dankjewel aan iedereen die ons steunt!

Het theater MIMIK was het perfecte decor voor deze gelegenheid, waar ondernemend Deventer samenkwam om te vieren wat voor mooie dingen we met z’n allen bereiken. De verkiezingen, georganiseerd door MKB Deventer, Ondernemershuis Deventer en partners, zijn een fantastisch initiatief dat de kracht van lokaal ondernemerschap in de spotlight zet.

De vakjury had de taak om uit vier categorieën elk drie nominaties te selecteren. Wij waren vereerd om bij de beste drie te horen! Ondanks dat we niet met de hoofdprijs naar huis gingen (van harte gefeliciteerd aan Uwnieuwbouwwoning.nl!), kijken we met trots terug op deze erkenning. Wij zetten ons met veel plezier en passie in voor het bevorderen van onderwijs en professionele groei.

We willen iedereen bedanken die ons dit jaar gesteund heeft en zijn benieuwd naar wat de toekomst voor ons in petto heeft!

Naar een inclusiever curriculum

Ook onderzoek wereldwijd toont aan dat diversiteit binnen de geneeskunde de kwaliteit ervan ten goede komt. En als we dan zien dat er toch nog een behoorlijke scheve verhouding is tussen de populatie artsen en de samenleving, valt er nog een boel te winnen.

Een van de studies die onlangs is uitgevoerd bij de huisartsenopleidingen heeft van Moppes een zogheten DEI (Diversiteit, Equity en Inclusiviteit) strategie geformuleerd. Deze bestaat uit een 7-tal hele concrete strategieën, waarvan dit de belangrijkste zijn.

• DEI-deskundigheidsbevordering voor alle betrokkenen binnen de huisartsopleiding m.b.v. trainingsprogramma’s;
• Aanstelling van DEI-ambassadeurs in alle teams van de huisartsopleiding, die bijdragen aan kennisoverdracht, reflectie op eventuele vooroordelen;
• Deelnemen in DEI-netwerken; Een actieve stem geven aan aios uit etnische minderheidsgroepen bij ontwikkelingen binnen de huisartsopleiding.

Ondanks dat er veel aandacht is en ook al een aantal initiatieven binnen de geneeskunde zijn opgestart, blijven er nog voldoende uitdagingen over. Om deze uitdagingen aan te pakken, is het essentieel dat medische opleidingen actief werken aan een inclusiever curriculum. In zijn algemeenheid worden de volgende aspecten vaak genoemd als ondersteunend aan het proces naar meer ‘DEI’:

• Bewustwording van impliciete vooroordelen
• Kennis over gezondheidskwesties die specifiek zijn voor specifieke groepen
• Vaardigheden om effectief te communiceren met een diverse patiëntenpopulatie

De rol van digitale tools in inclusiviteit

Digitale tools, waaronder e-portfolio’s, kunnen een bescheiden, maar mogelijk waardevolle bijdrage leveren aan het bevorderen van inclusiviteit in medische opleidingen. We zien bijvoorbeeld dat in studies naar ‘biassing’ en de overdracht van afgestudeerde artsen naar de praktische werkomgeving als Aios (learner handovers), de invloed van negatieve feedback grote invloed heeft op hoe de lerende de leerweg vervolgt. Een student die negatieve feedback met zich meedraagt, krijgt structureel lagere cijfers. En vaak gebeurt dit onbewust of in ieder geval buiten beeld. Een assessor die terloops in een gesprek met een volgende assessor aangeeft dat deze student “wel wat extra hulp kan gebruiken” of “het niet zo goed doet” heeft vaak nauwelijks door hoeveel invloed een dergelijk terloopse opmerking kan hebben. Er is veel onderzoek gedaan naar de negatieve invloed die feedback kan hebben en vooral als dat vanuit een bron komt. Veel onderwijsinstellingen en onderzoekers zijn het er wel over eens dat zogeheten ‘multi source feedback’ eerlijker is en een waarheidsgetrouwer beeld geeft ⁽⁵⁾. En daar ligt ook de link tussen de bijdrage die goede en transparante digitaletools kunnen leveren aan het diversiteitsvraagstuk. Met name de vergroting van transparantie, eerlijkheid en het bewustzijn van deze aspecten kunnen de onbewuste biassing mogelijk verminderen.

Een aantal heel praktische handvatten om diversiteit te bevorderen zijn:

• Gepersonaliseerd leren: E-portfolio’s stellen studenten in staat om hun eigen leertraject te volgen en te reflecteren op hun ervaringen. Dit kan helpen om de unieke perspectieven en achtergronden van studenten te erkennen en te waarderen ⁽²⁾.
• Gelijke kansen voor feedback: Digitale platforms kunnen zorgen voor een meer gestructureerde en objectieve manier van feedback geven, waardoor de kans op onbewuste vooroordelen wordt verkleind.
• Toegankelijkheid: Online tools kunnen de toegankelijkheid van het onderwijs vergroten voor studenten met fysieke beperkingen of andere uitdagingen.
• Culturele competentie: E-portfolio’s kunnen specifieke modules bevatten gericht op het ontwikkelen van culturele competentie, waardoor studenten beter voorbereid worden op het werken met diverse patiëntenpopulaties.

Conclusie

Hoewel digitale tools zoals e-portfolio’s mogelijk meer dan we denken positief kunnen bijdragen aan een inclusiever medisch onderwijs, zijn ze slechts een onderdeel van de oplossing. Echte verandering vereist een holistische aanpak, waarbij alle aspecten van de opleiding kritisch worden bekeken en aangepast. Instrumenten of concepten zoals ‘workplace based assessment’, programmatic assessement, multi-source feedback, OSCE, waarbij voor de lerende en de assessor de oorsprong van een beslissing altijd helder kan zijn kunnen daarbij zeer verdienstelijk zijn. Vandaar dat dit volgens ons ook belangrijke elementen zijn van een goed digitaal portfolio. Zeker nu algoritmen en Ai ondersteuning steeds meer worden toegepast in dergelijke tools.

Het creëren van een inclusieve leeromgeving in medische opleidingen is niet alleen een kwestie van rechtvaardigheid voor de studenten, maar ook een investering in betere gezondheidszorg voor iedereen. Door diversiteit te omarmen en inclusiviteit te bevorderen, leiden we artsen op die beter in staat zijn om zorg te leveren aan een steeds diversere samenleving ⁽¹⁾.

Bronnen bij dit artikel:

1. https://www.huisartsopleiding.nl/kwaliteit-innovatie/opleidingsinnovatie/bevorderen-van-diversiteit-inclusie-en-gelijke-kansen-tijdens-de-opleiding/
2. https://www.revalidatie.nl/ntr/diversiteit-en-inclusie-in-de-opleiding-tot-revalidatiearts/
3. https://dejongedokter.nl/djd-schrijft/hoe-ver-zijn-we-al-diversiteit-en-inclusie-in-het-medisch-onderwijs/
4. Naar een inclusieve opleiding in de zorg: Diversiteit en inclusie onder artsen (Obihara & Maarse 2024)
5. Lee HW, Kim E. Workforce diversity and firm performance: Relational coordination as a mediator and structural empowerment and multisource feedback as moderators. Hum Resour Manage. 2019;1–19

Investeer in scholing en ondersteuning

Zowel voor docenten als studenten is de overstap naar een digitaal portfolio en gepersonaliseerd leren een forse omschakeling. Het helpt daarbij als ieder mogelijk obstakel wordt vermeden. Voor studenten ligt dit vaak nog iets anders dan voor docenten. Studenten zijn er wat meer aan gewend dat er nieuwe systemen worden gebruikt. Voor hen is het meer van belang dat de software zo veel mogelijk aansluit bij de software die zie al gebruiken. Gebruiksvriendelijkheid, goede werking op smartphones en een inhoudelijk heldere structuur van het portfolio zijn daarbij van belang.

Ten aanzien van docenten en staff komt daarbij dat de adaptatie van nieuwe software meer aandacht vraagt. Goede ondersteuning, aandacht, communicatie en training en scholing helpt daar zeker bij. En dat laatste is relatief eenvoudig te organiseren. Het is dus een gemiste kans als een organisatie hier te weinig aandacht aan besteedt.

Een uitgebreid trainings- of scholingsprogramma en workshops, voor docenten met daarin aandacht voor zowel de technische als de pedagogische en didactische aspecten ^(1,2) helpt daar zeker bij. Voor studenten kunnen introducties, workshops en online hulpbronnen worden ingezet, met voldoende begeleiding door coaches of ‘superusers’ ⁽²⁾ vanuit de organisatie. Een groot deel van de vragen van studenten bestaat vaak uit inhoudelijk vragen over de inhoud van het portfolio.

Start kleinschalig op

Ten eerste is het voor dit type projecten belangrijk wie er in de projectgroep zitten. Kies daarvoor vooral mensen die in de basis positief staan tegenover het project. Dat is niet hetzelfde als het overal mee eens zijn. Een kritische houding is zeker gewenst maar een negatieve grondhouding zeker niet.
Wij werken zelf bij een implementatie vanuit een 13 stappenplan waarbij een van de laatste stappen voor de uitrol binnen de organisatie de pilot is. Dit model is ontstaan vanuit de ervaring met ongeveer 100 portfolio-implementatieprojecten die we hebben gedaan. De pilot is altijd hét moment dat alle stakeholders met het portfolio aan de slag gaan. Na de pilot gaat vaak bij een instelling eerst het eerste jaar of cohort van een opleiding aan de slag. Dat heeft als voordeel dat je het overzicht houdt en beter kunt bijsturen als er nog iets niet goed functioneert. De kans op succes is daarmee groter, wat weer meehelpt bij de uitrol in de rest van de organisatie of opleiding.
Dus implementeer het digitale portfolio niet meteen op de hele instelling, maar start met een kleinschalige pilot met gemotiveerde ‘early adopters’ (3). Monitor de voortgang nauwgezet, verzamel feedback en stuur bij waar nodig. Schaal vervolgens geleidelijk op naar meer opleidingen en groepen.

Communiceer helder en regelmatig

Op het eerste gezicht weer een ‘open deur’. Heldere en regelmatige communicatie is essentieel gedurende het hele traject ⁽³⁾. Deel vooraf duidelijke informatie over de visie, planning en verwachte impact. Tijdens de implementatie kunnen voortgangsrapportages, nieuwsbrieven en FAQ’s zorgen voor transparantie. Vier successen en gebruik ambassadeurs. Wees ook open over uitdagingen en tegenvallers.

Je zou kunnen zeggen dat dit voor elk veranderingsproject geldt, wat ook zo is. En toch benoemen we het vanwege het belang ervan. Bij het invoeren van een digitaal portfolio wordt over het algemeen wel gefocust op de technische aspecten. Het is namelijk een nieuw systeem. Maar omdat er tegelijk vaak nieuwe en voor veel collega’s innovatieve en onbekende onderwijsconcepten worden ingevoerd is goede communicatie extra van belang. En daarbij dan vooral de dingen die goed gaan en de successen maar zeker ook transparantie over uitdagingen en de dingen die anders lopen dan verwacht of tegen zijn gevallen.

Conclusie

Door oog te houden voor betrokkenheid, kennisdeling en geleidelijke opschaling en goede communicatie, creëer je de beste kansen docenten en studenten het digitale portfolio relatief snel en gemakkelijk omarmen als instrument voor gepersonaliseerd leren.

Bronnen bij dit artikel:

1. Digitaal portfolio – Kennisnet
2. Het digitaal portfolio voor leren met meer eigenaarschap – Bloomwise
3. Een digitaal portfolio: waar begin je? – Leerling 2020